Ngộ độc củ ấu tẩu: Cảnh báo nguy kịch chỉ sau 10 phút

Trang chủ  >   Y học thường thức   >   Bài viết
Ngộ độc củ ấu tẩu

Câu hỏi:Thưa bác sĩ Bệnh viện Đa khoa An Sinh, gia đình tôi rất lo lắng khi đọc tin có trường hợp ngộ độc củ ấu tẩu nguy kịch chỉ sau 10 phút ăn cháo nấu từ loại củ này. Nhiều người vẫn bảo chỉ cần chế biến củ ấu tẩu bằng cách ninh nhừ thật kỹ là hết độc, điều này có đúng không? Xin bác sĩ giải đáp củ ấu tẩu độc thế nào và cách xử trí khi có dấu hiệu ngộ độc.

📌 Tóm tắt nhanh:

  • Độc tính cực mạnh: Xảy ra do độc tố aconitine; chỉ khoảng 2 mg có thể gây rối loạn tim mạch và khoảng 5 mg có thể gây ngộ độc chí mạng, khởi phát triệu chứng sau 10-30 phút.
  • Giải tỏa sai lầm: Quan niệm nấu chín kỹ hay ninh nhừ giúp loại bỏ hoàn toàn độc tố là sai lầm nguy hiểm; chế biến củ ấu tẩu thủ công tại nhà không thể phá hủy triệt để aconitine.
  • Xử trí khẩn cấp: Khi nghi ngờ ngộ độc củ ấu tẩu, gọi ngay 115 hoặc đưa người bệnh đến cơ sở y tế có khả năng hồi sức chống độc; tuyệt đối không tự móc họng gây nôn hay dùng mẹo giải độc dân gian.

ngộ độc củ ấu tẩu - BS.CKII Nguyễn Đức ThànhBS.CKII Nguyễn Đức ThànhGiám đốc Trung tâm Cấp cứu, Hồi sức tích cực và Chống độc 

Trả lời:

BS.CKII Nguyễn Đức Thành, Giám đốc Trung tâm Cấp cứu, Hồi sức tích cực và Chống độc, Bệnh viện Đa khoa An Sinh, cho biết củ ấu tẩu (còn gọi là ấu tàu, ô đầu, thảo ô…) là rễ củ của cây ô đầu (Aconitum fortunei Hemsl), dược liệu y học cổ truyền thường ngâm rượu xoa bóp xương khớp đau nhức. Nếu dùng đường uống, dược liệu phải bào chế và sắc rất lâu với liều rất nhỏ.Tuy nhiên, toàn bộ cây và đặc biệt phần rễ củ chứa độc tố mạnh aconitine, hấp thu nhanh qua đường tiêu hóa. Vì vậy, ngộ độc củ ấu tẩu (còn gọi là ngộ độc ấu tẩu) có thể khởi phát triệu chứng chỉ sau 10-30 phút ăn hoặc uống. Theo bác sĩ Thành, chỉ khoảng 2 mg aconitine đã gây rối loạn tim mạch, còn liều khoảng 5 mg có thể gây ngộ độc chí mạng, thậm chí tử vong.

Củ ấu tẩu độc thế nào? Triệu chứng ngộ độc củ ấu tẩu trên 3 hệ cơ quan

Để hiểu rõ củ ấu tẩu độc thế nào, bác sĩ Thành nhấn mạnh độc tố aconitine tấn công trực tiếp và đồng thời vào 3 hệ cơ quan quan trọng dưới đây:

  • Hệ tim mạch (nguyên nhân tử vong hàng đầu): Người bị ngộ độc có thể hồi hộp, đánh trống ngực, nhịp tim nhanh hoặc chậm bất thường; trường hợp nặng có thể tụt huyết áp, sốc tim, suy tim cấp và ngừng tim.
  • Hệ thần kinh: Thường xuất hiện cảm giác tê rần môi, lưỡi, vòm họng rồi lan đến đầu ngón tay, ngón chân; khi ngộ độc ấu tẩu nặng có thể gây co giật, mất ý thức và liệt cơ hô hấp, dẫn đến suy hô hấp, ngừng thở.
  • Đường tiêu hóa: Do đường tiêu hóa bị kích ứng, người bệnh có thể buồn nôn, nôn mửa, tăng tiết nước bọt, đau quặn bụng và tiêu chảy.
 ngộ độc củ ấu tẩu
Trung tâm Cấp cứu, Hồi sức Tích cực và Chống độc, Bệnh viện Đa khoa An Sinh là đơn vị điều trị trọng điểm, chuyên tiếp nhận và xử trí các tình huống cấp cứu, bệnh lý nặng và chăm sóc hồi sức sau phẫu thuật. Trung tâm hoạt động 24/7, đảm bảo người bệnh được can thiệp kịp thời trong những tình huống nguy kịch.

Vì sao không tự ý chế biến củ ấu tẩu và cách phòng ngừa ngộ độc củ ấu tẩu

BS.CKII Nguyễn Đức Thành khẳng định quan niệm “nấu chín kỹ, luộc hoặc ninh lâu sẽ loại bỏ hoàn toàn độc tố khi chế biến củ ấu tẩu” là sai lầm nguy hiểm. Người dân cần tuân thủ 3 nguyên tắc phòng ngừa sau:

  • Không thể khử sạch aconitine bằng cách nấu thông thường: Độc tố aconitine không bị phá hủy triệt để khi đun sôi hay ninh nhừ tại gia đình. Việc tự chế biến củ ấu tẩu thủ công không kiểm soát được độc chất tồn dư, trong khi hàm lượng độc ở mỗi củ khác nhau tùy điều kiện sinh trưởng và thu hái.
  • Tuyệt đối không tự nấu ăn hay sắc uống: Người dân không tự mua củ ấu tẩu tươi về nấu cháo, hầm thức ăn, ngâm rượu uống hay sắc thuốc theo kinh nghiệm truyền miệng; không đào, hái hoặc dùng rễ, củ lạ trong tự nhiên khi chưa rõ nguồn gốc để tránh ngộ độc ấu tẩu.
  • Bảo quản và dùng rượu xoa bóp an toàn: Đối với rượu ngâm củ ấu tẩu xoa bóp ngoài da, cần phân biệt rõ với rượu uống thông thường, dán nhãn cảnh báo, bảo quản riêng tránh lẫn thực phẩm và đặt xa tầm tay trẻ em; không bôi lên vết thương hở.

Cách xử trí khẩn cấp khi nghi ngờ ngộ độc củ ấu tẩu

Khi xuất hiện triệu chứng tê môi, tê lưỡi, buồn nôn, đau bụng, hồi hộp, tức ngực hoặc khó thở sau ăn uống, cần nghĩ ngay đến nguy cơ ngộ độc và xử trí theo hướng dẫn của BS.CKII Nguyễn Đức Thành:

  • Gọi cấp cứu 115 ngay lập tức: Nhanh chóng đưa người bệnh đến cơ sở y tế có khả năng hồi sức chống độc; không chờ triệu chứng tự thuyên giảm hay tự xử trí tại nhà vì ngộ độc có thể gây rối loạn nhịp tim nghiêm trọng và ngừng tim đột ngột.
  • Sơ cứu đúng trong lúc chờ cấp cứu: Cho người bệnh ngừng ăn uống, nằm nghỉ nơi thoáng khí; nếu nôn hoặc lơ mơ thì đặt nằm nghiêng tránh hít sặc. Theo dõi ý thức, nhịp thở, mạch; nếu ngừng tim, ngừng thở, người có kỹ năng cần tiến hành hồi sinh tim phổi (CPR).
  • Mang theo mẫu vật nghi ngờ: Nếu có thể, hãy mang theo thức ăn thừa, củ ấu tẩu hoặc chai rượu nghi ngờ gây ngộ độc đến bệnh viện để hỗ trợ bác sĩ xác định nguyên nhân.
  • Những điều tuyệt đối tránh: BS.CKII Nguyễn Đức Thành lưu ý: “Tuyệt đối không tự móc họng gây nôn, không cho người bệnh uống nước chanh, sữa, nước đường hoặc các loại nước lá giải độc theo kinh nghiệm dân gian vì có thể làm tăng nguy cơ sặc. Người có biểu hiện ngộ độc cũng không được tự lái xe đến bệnh viện do nguy cơ rối loạn nhịp tim, tụt huyết áp đột ngột.”

ngộ độc củ ấu tẩu

Trung tâm Cấp cứu, Hồi sức Tích cực và Chống độc, Bệnh viện Đa khoa An Sinh sở hữu hệ thống monitor theo dõi đa thông số, máy thở, máy phá rung, hệ thống lọc máu hiện đại…

BỆNH VIỆN ĐA KHOA AN SINH

Sức khỏe và hạnh phúc của gia đình bạn

  • Địa chỉ: 10 Trần Huy Liệu, Phường Phú Nhuận, TP.HCM
  • Điện thoại: (028) 3845 7777 – 1900 886 887
  • Email: info@ansinh.com.vn
  • Website: ansinh.com.vn
  • Fanpage: Bệnh viện Đa khoa An Sinh

Bài viết đã giải đáp củ ấu tẩu độc thế nào, nguy cơ khi tự chế biến củ ấu tẩu và cách xử trí khẩn cấp ngộ độc củ ấu tẩu do độc tố aconitine gây ra. Khi xuất hiện dấu hiệu nghi ngờ ngộ độc ấu tẩu, gia đình cần gọi 115 hoặc đưa người bệnh đến ngay cơ sở y tế gần nhất như Bệnh viện Đa khoa An Sinh để được cấp cứu kịp thời.

Nguồn tham khảo
  1. Báo Thanh Niên (10/11/2026). Củ ấu tẩu độc thế nào mà có thể gây nguy kịch chỉ sau 10 phút?
  2. Bệnh viện Đa khoa An Sinh. Trung tâm Cấp cứu, Hồi sức tích cực và Chống độc.

Bài viết liên quan