Câu hỏi: Thưa bác sĩ Bệnh viện Đa khoa An Sinh, người nhà tôi chạy thận nhân tạo đã được hơn 4 năm nay. Dạo gần đây da dẻ ông luôn trong tình trạng ngứa ngáy dữ dội, cào gãi liên tục cả ngày lẫn đêm làm mất ngủ và trầy xước khắp người. Xin hỏi bác sĩ vì sao chạy thận bị ngứa da như vậy và có cách nào điều trị dứt điểm không?

Trả lời:

BS.CKI Trần Đình NghĩaTrưởng khoa Lọc thận – BVĐK An Sinh

BS.CKI Trần Đình Nghĩa, Trưởng khoa Lọc thận, Bệnh viện Đa khoa An Sinh, cho biết ngứa da do bệnh thận mạn tính (CKD-associated pruritus) là triệu chứng cực kỳ phổ biến ở người bệnh chạy thận nhân tạo lâu năm. Chạy thận bị ngứa không đơn thuần là dị ứng hay bệnh da liễu mà xuất phát từ các rối loạn chuyển hóa phức tạp trong cơ thể:

• Tích tụ độc tố chuyển hóa trong máu: Dù máy thận nhân tạo giúp loại bỏ chất độc định kỳ, nhưng không thể thay thế hoàn toàn 100% chức năng bài tiết liên tục của thận tự nhiên. Các chất thải chuyển hóa (đặc biệt là phân tử trung bình) vẫn tích tụ dần trong mô da, kích thích các thụ thể thần kinh cảm giác gây ngứa ngáy dữ dội.
• Tăng nồng độ phospho trong máu: Khi thận suy, phospho từ thực phẩm không được đào thải ra ngoài. Phospho dư thừa trong máu kết hợp với canxi lắng đọng thành các vi tinh thể dưới da, gây ngứa râm ran khó dứt.
• Tình trạng khô da nghiêm trọng: Người chạy thận phải hạn chế uống nước để tránh phù nề và suy tim, đồng thời tuyến mồ hôi và tuyến bã nhờn dưới da bị teo nhỏ khiến da luôn trong tình trạng khô ráp, nứt nẻ, càng làm tăng cảm giác ngứa.
• Cường tuyến cận giáp thứ phát: Rối loạn canxi – phospho kéo dài kích thích tuyến cận giáp tăng tiết hormone PTH quá mức, đây cũng là một trong những cơ chế trực tiếp kích hoạt cơn ngứa toàn thân.

Mỗi năm, khoa Lọc thận, Bệnh viện Đa khoa An Sinh thực hiện hơn 40.000 lượt lọc máu, đồng thời quản lý và điều trị định kỳ cho hơn 300 người bệnh thận mạn giai đoạn cuối, góp phần cải thiện chất lượng cuộc sống và kéo dài thời gian sống.

Cách kiểm soát và điều trị ngứa da cho người chạy thận

Theo BS.CKI Trần Đình Nghĩa, để giảm thiểu tình trạng chạy thận bị ngứa, gia đình và người bệnh cần tuân thủ các nguyên tắc y khoa sau:

• Kiểm soát phospho trong khẩu phần ăn: Hạn chế các thực phẩm giàu phospho như lòng đỏ trứng, sữa và chế phẩm từ sữa, đậu phộng, nước ngọt có ga, thực phẩm chế biến sẵn. Uống thuốc gắn phospho (chất kết dính phospho) trong bữa ăn theo đúng toa bác sĩ.
• Bảo đảm chất lượng cuộc lọc máu: Tuân thủ đúng lịch chạy thận 3 lần/tuần, không bỏ cữ, bảo đảm đủ thời gian lọc máu để đào thải tối đa độc tố ra khỏi cơ thể.
• Chăm sóc và dưỡng ẩm da đúng cách: Dùng kem dưỡng ẩm dịu nhẹ không mùi sau khi tắm; tắm bằng nước ấm vừa phải, không tắm nước quá nóng; tránh dùng xà phòng có tính kiềm mạnh; cắt ngắn móng tay để tránh cào gãi làm rách da gây nhiễm trùng.

Khoa Lọc thận, Bệnh viện An Sinh là đơn vị chuyên sâu trong điều trị các bệnh lý thận, đặc biệt bệnh thận mạn giai đoạn cuối (suy thận). Khoa được trang bị 35 máy lọc máu HD tiêu chuẩn và 4 máy lọc máu công nghệ cao HDF Online, đáp ứng nhu cầu điều trị ngày càng tăng của người bệnh.

Chạy thận bị ngứa là dấu hiệu cảnh báo tình trạng rối loạn khoáng chất cần được điều chỉnh sớm. Người bệnh nên chủ động trao đổi với BS.CKI Trần Đình Nghĩa tại Khoa Lọc thận – Bệnh viện Đa khoa An Sinh để được xét nghiệm canxi, phospho, hormone tuyến cận giáp (iPTH) và điều chỉnh phác đồ phù hợp.