Ngồi lâu và tác động đến sức khỏe mạch máu

Lối sống hiện đại khiến chúng ta dành nhiều thời gian ngồi hơn: làm việc tại bàn, xem tivi hoặc di chuyển bằng ô tô, tàu hỏa, máy bay. Ngồi lâu đã được chứng minh có thể ảnh hưởng xấu đến chức năng hệ mạch máu.

Nghiên cứu gần đây ghi nhận người trưởng thành ở Mỹ ngồi ít nhất 6 giờ mỗi ngày, thanh thiếu niên còn nhiều hơn. Ngồi kéo dài liên quan đến suy giảm chức năng mạch máu, đặc biệt ở chân, ngay cả ở người trẻ khỏe mạnh. Tình trạng này làm tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch như nhồi máu cơ tim và đột quỵ.

Trong bối cảnh phần lớn công việc và sinh hoạt hàng ngày đều khiến chúng ta phải ngồi trong thời gian dài, giải pháp hỗ trợ sức khỏe mạch máu là điều được nhiều người quan tâm.

Nghiên cứu mới: Flavanol giúp cải thiện chức năng mạch máu khi ngồi lâu

Các nhà khoa học tại Đại học Birmingham (Anh) đã phát hiện rằng thực phẩm giàu flavanol – một chất chống oxy hóa tự nhiên có trong ca cao, trà, rau xanh và một số loại trái cây – có thể giúp cải thiện chức năng mạch máu trong điều kiện ngồi lâu hoặc ít vận động.

Nghiên cứu được công bố trên Tạp chí Sinh lý học (The Journal of Physiology) cho thấy:

• Nam thanh niên uống ca cao giàu flavanol trước khi ngồi 2 giờ duy trì lưu lượng máu tốt hơn ở động mạch đùi và cánh tay.

• Nhóm uống ca cao ít flavanol không duy trì được chức năng mạch máu tương tự.

Dù nghiên cứu có quy mô nhỏ, nhưng được thiết kế chéo, ngẫu nhiên, mù đôi và có đối chứng giả dược, mang lại giá trị nội tại mạnh trong việc đánh giá thay đổi sinh lý cấp tính. Tuy nhiên, kết quả vẫn có giới hạn vì đối tượng nghiên cứu đều là nam giới trẻ khỏe mạnh và thời gian thí nghiệm chỉ kéo dài 2 giờ. Do đó, phát hiện mang ý nghĩa cơ chế nhiều hơn là khẳng định lâm sàng.

Ca cao giàu flavanol và tác động lên mạch máu

Thiết kế nghiên cứu

Nghiên cứu tuyển chọn 40 nam giới khỏe mạnh, 18–34 tuổi, chia thành nhóm thể lực tốt và nhóm thể lực kém. Trước khi tham gia, họ:

• Nhịn ăn 12 giờ

• Tránh caffeine, rượu, polyphenol

• Tránh tập thể dục mạnh trong 24 giờ

Sau 15 phút nghỉ ngơi, các chỉ số được đo gồm: huyết áp, nhịp tim, giãn nở do lưu lượng máu (FMD), và mức oxy mô cơ bắp chân.

Các tình nguyện viên sau đó ngồi yên 2 giờ và được uống:

• Ca cao giàu flavanol (695 mg) hoặc

• Ca cao ít flavanol (5,6 mg)

Trong thời gian ngồi, mức oxy mô được ghi lại, sau 2 giờ các xét nghiệm được lặp lại.

Flavanol giúp duy trì chức năng nội mô

• Ở nhóm uống ca cao ít flavanol, FMD giảm rõ rệt khi ngồi.

• Ở nhóm uống ca cao giàu flavanol, FMD không giảm, cho thấy chức năng mạch máu được duy trì tốt hơn.

• Hiệu quả này xuất hiện ở cả động mạch đùi (chi dưới) và động mạch cánh tay (chi trên).

• Thể lực cá nhân không ảnh hưởng đến khác biệt giữa hai nhóm.

Phát hiện này gây chú ý vì cho thấy chỉ một liều flavanol duy nhất đã tạo ra khác biệt rõ ràng.

Cơ chế: Vì sao flavanol có lợi cho mạch máu?

Flavanol được biết đến với khả năng:

• Tăng sản xuất nitric oxide (NO) giúp giãn nở mạch máu

• Giảm viêm

• Giảm stress oxy hóa

Cụ thể hơn, flavanol:

• Kích hoạt NO synthase nội mô (eNOS)

• Giảm phân hủy NO

• Cải thiện đáp ứng của cơ trơn mạch máu với NO

• Duy trì khả năng giãn mạch khi lưu lượng máu giảm trong lúc ngồi lâu

Nhờ vậy, flavanol giúp chống lại tình trạng “cứng” nội mô xảy ra tạm thời khi ngồi kéo dài.

Flavanol không thay thế được hoạt động thể chất

Các chuyên gia nhấn mạnh:

• Flavanol có thể giúp giảm căng thẳng mạch máu cấp tính do ngồi lâu.

• Tuy nhiên, vận động thể chất vẫn là biện pháp hiệu quả nhất để bảo vệ mạch máu.

Khuyến nghị quan trọng:

• Đứng dậy hoặc đi lại vài phút mỗi 30 phút

• Chuyển động nhỏ như nâng bắp chân, xoay cổ chân, cựa quậy hoặc dùng bàn đạp dưới bàn

• Duy trì tập thể dục đều đặn

• Ăn uống lành mạnh: rau xanh, trái cây, trà, quả mọng, thực phẩm giàu polyphenol

• Kiểm soát huyết áp, đường huyết và cholesterol

Flavanol nên được xem là hỗ trợ, không phải giải pháp thay thế cho lối sống năng động.

Ngoài ra, nghiên cứu không đồng nghĩa với việc có thể ăn nhiều sô cô la hàng ngày, vì sô cô la thương mại chứa nhiều đường, chất béo và năng lượng.

Bệnh viện An Sinh
(Nguồn tham khảo: MedicalNewsToday)
Sức khỏe và hạnh phúc của gia đình bạn