Những thay đổi ở ngực thường được nhắc đến nhiều trong giai đoạn dậy thì, tuy nhiên trên thực tế, ngực thay đổi trong suốt cuộc đời – từ khi sinh ra cho đến tuổi trung niên và cao tuổi.
Phần lớn những thay đổi này là tự nhiên theo quá trình lão hóa. Tuy nhiên, việc hiểu rõ các thay đổi bình thường và nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường sẽ giúp bạn chủ động chăm sóc sức khỏe vú và thăm khám kịp thời khi cần thiết.
4 cách ngực thay đổi theo tuổi tác
Theo thời gian, cấu trúc, hình dạng và kích thước của ngực có thể thay đổi do sự dao động hormone và lão hóa mô vú. Mô vú dần kém đàn hồi hơn, trong khi một số yếu tố như lối sống, ánh nắng mặt trời hoặc các can thiệp y tế cũng có thể ảnh hưởng đến sức khỏe ngực.
1. Núm vú có thể bị tụt vào trong
Khoảng 20% phụ nữ có núm vú bị tụt vào trong, trong đó khoảng 10% là bẩm sinh. Tình trạng này cũng có thể xuất hiện theo thời gian do thay đổi cấu trúc và độ đàn hồi của vú, hoặc liên quan đến chấn thương, cho con bú, nhiễm trùng hay giảm cân nhanh.
Trong một số trường hợp, núm vú tụt vào trong có thể là dấu hiệu cảnh báo ung thư vú, đặc biệt nếu xảy ra đột ngột, chỉ ở một bên và kèm theo các triệu chứng như xuất hiện khối u, tiết dịch núm vú hoặc da vú bị lõm. Khi có những dấu hiệu này, bạn cần đến cơ sở y tế để được thăm khám ngay.
2. Vú có thể xuất hiện vôi hóa
Vôi hóa vú là các lắng đọng canxi có thể được phát hiện qua chụp nhũ ảnh. Tình trạng này khá phổ biến, đặc biệt ở phụ nữ trên 50 tuổi.
Hầu hết các trường hợp vôi hóa là lành tính, tuy nhiên đôi khi chúng có thể là dấu hiệu sớm của ung thư vú. Nếu vôi hóa chỉ xuất hiện ở một bên vú hoặc có sự bất đối xứng rõ rệt, bác sĩ có thể chỉ định kiểm tra kỹ hơn.
Ngay cả khi lành tính, vôi hóa vú vẫn liên quan đến nguy cơ ung thư vú giai đoạn tiến triển cao hơn, đặc biệt ở phụ nữ tiền mãn kinh và mãn kinh có mô vú dày đặc và chỉ số BMI từ 25 trở lên.
Nguyên nhân gây vôi hóa chưa được xác định rõ, nhưng thường liên quan đến quá trình lão hóa, chấn thương, nhiễm trùng hoặc các thay đổi khác ở mô vú.
3. Nếp nhăn có thể xuất hiện ở vùng ngực
Khi tuổi tác tăng lên, quá trình sản xuất collagen và elastin trong da chậm lại, khiến da kém đàn hồi và dễ hình thành nếp nhăn ở vùng ngực. Yếu tố di truyền, tiếp xúc với ánh nắng mặt trời, hút thuốc, tư thế ngủ nghiêng hoặc thay đổi cân nặng đáng kể đều có thể làm tình trạng này rõ rệt hơn.
Việc chăm sóc da vùng ngực đúng cách, bao gồm sử dụng kem chống nắng phổ rộng, tẩy tế bào chết định kỳ và dưỡng ẩm thường xuyên, có thể giúp làm chậm quá trình lão hóa da.
Các bệnh lý về vú thường gặp liên quan đến tuổi tác
Vú chảy xệ
Trong giai đoạn mãn kinh, nồng độ estrogen suy giảm khiến mô liên kết của vú mất nước, kém đàn hồi và dần mất hình dạng, dẫn đến tình trạng chảy xệ. Mô vú trở nên mềm hơn do tỷ lệ mỡ tăng lên và mô sợi giảm.
Tư thế xấu và việc mặc áo ngực không đúng cỡ cũng có thể làm tổn thương dây chằng nâng đỡ vú, khiến tình trạng chảy xệ và đau vú tiến triển theo thời gian.
Thay đổi vú trong thai kỳ
Trong thời kỳ mang thai, hệ thống ống dẫn sữa giãn nở để chuẩn bị cho việc tiết sữa, khiến vú to và căng hơn. Kích thước áo ngực có thể tăng lên một đến hai cỡ, kèm theo cảm giác ngứa do da bị kéo căng.
Sự phát triển nhanh chóng này có thể gây rạn da, núm vú và quầng vú cũng có xu hướng sẫm màu hơn. Sau khi cho con bú, mô vú và các ống dẫn sữa co lại, vú có thể chảy xệ.
U nang vú
U nang vú là các túi chứa dịch, thường lành tính và phổ biến ở phụ nữ từ 35 đến 50 tuổi. Chúng có thể liên quan đến sự dao động hormone hoặc sự thoái triển của mô sản xuất sữa.
U nang có thể trở nên đau hoặc dễ nhận thấy hơn trước kỳ kinh nguyệt và thường giảm hoặc biến mất sau mãn kinh. Nếu gây đau, bác sĩ có thể điều trị bằng cách chọc hút dịch hoặc chỉ định các biện pháp khác khi cần thiết.
Ung thư vú
Nguy cơ ung thư vú tăng dần theo tuổi. Ở tuổi 30, nguy cơ mắc ung thư vú trong 10 năm tới là 1 trên 204; đến 50 tuổi là 1 trên 42 và đến 70 tuổi là 1 trên 24. Tuổi trung bình được chẩn đoán ung thư vú ở phụ nữ Hoa Kỳ là 63.
Các yếu tố nguy cơ khác bao gồm di truyền, mô vú dày đặc, uống rượu, thừa cân sau mãn kinh, sử dụng hormone và ít vận động. Duy trì lối sống lành mạnh, cho con bú, tập thể dục đều đặn và kiểm soát cân nặng có thể giúp giảm nguy cơ mắc bệnh.
Chụp nhũ ảnh và tầm soát ung thư vú
Phụ nữ từ 40 tuổi trở lên có nguy cơ trung bình có thể cân nhắc chụp nhũ ảnh định kỳ. Khuyến cáo cụ thể có thể khác nhau giữa các tổ chức y tế, do đó bạn nên trao đổi với bác sĩ để xây dựng kế hoạch tầm soát phù hợp với yếu tố nguy cơ cá nhân.
Đối với phụ nữ dưới 40 tuổi có nguy cơ trung bình, chụp nhũ ảnh thường chưa được khuyến cáo, trừ khi có chỉ định đặc biệt từ bác sĩ.
5 cách duy trì ngực khỏe mạnh khi về già
1. Chọn áo ngực phù hợp
Mặc áo ngực đúng cỡ và có thiết kế nâng đỡ tốt giúp giảm đau lưng, cải thiện tư thế và hạn chế tổn thương dây chằng vú, đặc biệt ở người có vòng một lớn hoặc khi vận động.
2. Chú ý đến sự bất đối xứng
Những thay đổi bình thường theo tuổi tác thường xuất hiện ở cả hai bên vú. Các thay đổi chỉ xảy ra ở một bên hoặc tại một vùng cụ thể cần được theo dõi và thăm khám.
3. Khám vú định kỳ
Khám vú lâm sàng và chụp nhũ ảnh định kỳ giúp phát hiện sớm các bất thường. Bác sĩ có thể đánh giá liệu những thay đổi bạn nhận thấy là bình thường hay cần kiểm tra thêm.
4. Chăm sóc da vùng ngực
Bảo vệ da vùng ngực khỏi ánh nắng mặt trời, sử dụng kem chống nắng khoáng chất và dưỡng ẩm thường xuyên giúp duy trì độ đàn hồi và hạn chế nếp nhăn.
5. Duy trì lối sống lành mạnh
Chế độ ăn uống cân bằng, vận động thường xuyên, hạn chế rượu bia và không hút thuốc không chỉ tốt cho sức khỏe tổng thể mà còn góp phần bảo vệ sức khỏe vú.
Khi nào cần thăm khám bác sĩ?
Bạn nên đến gặp bác sĩ ngay nếu nhận thấy các dấu hiệu như xuất hiện khối u mới, thay đổi kích thước hoặc hình dạng vú, đau vú kéo dài, bất thường ở da vú hoặc núm vú, núm vú đột ngột tụt vào trong hoặc tiết dịch.
Ngực thay đổi theo tuổi tác là điều tự nhiên, nhưng việc theo dõi sát sao và duy trì thói quen chăm sóc đúng cách sẽ giúp bạn bảo vệ sức khỏe vú lâu dài.
Bệnh viện An Sinh (Nguồn tham khảo: Everyday Health)
Sức khỏe và hạnh phúc của gia đình bạn
