Một nghiên cứu gần đây đã xác định các loài vi khuẩn có thể liên quan đến bệnh động mạch vành, cùng những con đường chuyển hóa quan trọng, các sản phẩm chuyển hóa, gen và sự khác biệt về chức năng của những vi khuẩn cụ thể. Kết quả mở ra tiềm năng ứng dụng các chiến lược dựa trên hệ vi sinh vật đường ruột để hỗ trợ xử lý bệnh động mạch vành.

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), bệnh động mạch vành là dạng bệnh tim mạch phổ biến do tích tụ mảng bám trong động mạch nuôi tim.

1. Vai trò của vi khuẩn đường ruột trong bệnh động mạch vành

Nghiên cứu được công bố trên mSystems đã phân tích mẫu phân của người khỏe mạnh và người mắc bệnh động mạch vành. Kết quả cho thấy sự khác biệt rõ rệt giữa hai nhóm, gợi ý rằng việc phân tích vi khuẩn và chất chuyển hóa đường ruột có thể hỗ trợ nhận diện nguy cơ mắc bệnh.

Mục tiêu nghiên cứu là đánh giá mối liên quan giữa hệ vi sinh đường ruột, các con đường chuyển hóa và bệnh động mạch vành. Những người tham gia được chọn từ Nghiên cứu Đoàn hệ Kangbuk Samsung, loại trừ các yếu tố gây nhiễu như tiền sử ung thư hoặc sử dụng kháng sinh gần đây.

Tổng cộng, có 14 người mắc bệnh động mạch vành và 28 người đối chứng, độ tuổi trung bình khoảng 53 tuổi. Mẫu phân được phân tích bằng kỹ thuật shotgun metagenomics, giúp nhận diện vi khuẩn cũng như tiềm năng trao đổi chất của chúng. Từ dữ liệu DNA, các bộ gen vi khuẩn được tái cấu trúc thành bộ gen lắp ráp metagenome (MAG).

Kết quả: có 520 loài vi khuẩn được ghi nhận, trong đó 15 loài có sự khác biệt đáng kể giữa hai nhóm.

2. Vi khuẩn gây viêm gia tăng ở nhóm bệnh động mạch vành

Bảy loài vi khuẩn tăng cao ở bệnh nhân động mạch vành, trong khi tám loài giảm mạnh.

Nghiên cứu cho thấy:

• Nhóm bệnh có xu hướng tăng các vi khuẩn gây viêm.

• Giảm các vi khuẩn sản xuất axit béo chuỗi ngắn (SCFA) – yếu tố bảo vệ mạch máu và chống viêm.

Ngoài ra, sự khác biệt đáng kể xuất hiện trong nhiều con đường chuyển hóa, đặc biệt:

• Tăng hoạt động các con đường liên quan chu trình urê và sinh tổng hợp L-citrulline, đều liên quan tình trạng viêm.

• Thay đổi chuyển hóa axit amin và carbohydrate.

Theo nhóm tác giả, thay đổi này phản ánh sự dịch chuyển từ đường ruột cân bằng sang tình trạng thúc đẩy viêm – yếu tố then chốt trong bệnh tim mạch.

Về các chất chuyển hóa (metabolites):

• Inosine tăng đáng kể ở nhóm bệnh nhân.

• Hai chất chuyển hóa khác lại giảm.

3. Vi khuẩn “có lợi” cũng có thể trở nên “có hại” trong bệnh động mạch vành

Các nhà nghiên cứu sử dụng mô hình phân loại rừng ngẫu nhiên để đánh giá khả năng dự báo nguy cơ bệnh dựa trên vi khuẩn và chất chuyển hóa.

Kết quả cho thấy hồ sơ vi khuẩn có thể góp phần dự đoán nguy cơ tim mạch khi kết hợp với các yếu tố lâm sàng truyền thống.

Phân tích MAG cho thấy:

• Một số chủng vi khuẩn như Akkermansia hoặc Faecalibacterium — thường được xem là có lợi — lại mang đặc điểm di truyền liên quan viêm hoặc sản xuất TMA, chất có liên quan đến xơ vữa động mạch.

• Vi khuẩn cùng loài nhưng hoạt động chức năng khác nhau tùy vào tình trạng sức khỏe của người chứa chúng.

Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của phân tích cấp độ chủng (strain-level), thay vì chỉ xem xét cấp độ loài.

4. Hạn chế của nghiên cứu

Nghiên cứu có một số giới hạn:

• Quy mô mẫu nhỏ

Chỉ gồm 42 người, trong đó 14 bệnh nhân bệnh động mạch vành.

• Thiếu đa dạng sắc tộc

Tất cả người tham gia đều là người Hàn Quốc, khiến việc áp dụng kết quả cho các nhóm dân cư khác trở nên hạn chế.

• Nghiên cứu cắt ngang

Không thể xác định quan hệ nhân quả, không theo dõi thay đổi theo thời gian.

• Chưa xác nhận về mặt chuyển hóa

Các suy luận chức năng dựa trên DNA mà không có kiểm chứng sinh hóa.

• Dễ sai số dự đoán

Khoảng tin cậy rộng, hiệu suất mô hình có nguy cơ bị “khớp quá mức” (overfitting).

5. Ý nghĩa đối với sức khỏe tim mạch

Nghiên cứu gợi ý rằng:

• Hệ vi sinh vật đường ruột có thể là yếu tố then chốt ảnh hưởng đến bệnh động mạch vành.

• Việc theo dõi hoặc tác động lên hệ vi khuẩn đường ruột có thể hỗ trợ phát hiện sớm hoặc phân tầng nguy cơ.

Mặc dù chưa có ứng dụng lâm sàng trực tiếp, các chuyên gia tim mạch đánh giá đây là hướng nghiên cứu đầy triển vọng.

Hiện tại, các phương pháp dựa trên bằng chứng — như thay đổi lối sống, luyện tập thể dục, điều trị theo hướng dẫn — vẫn là trụ cột trong chăm sóc bệnh tim mạch. Các nghiên cứu tương lai cần quy mô lớn hơn, thời gian theo dõi dài và đánh giá tác động trực tiếp của can thiệp lên hệ vi sinh đường ruột.

Bệnh viện An Sinh
(Nguồn tham khảo: Prevention)
Sức khỏe và hạnh phúc của gia đình bạn