Quế thường được xem là “siêu thực phẩm” trong nhóm gia vị nhờ hàm lượng chất chống oxy hóa cao, giúp chống viêm và giảm tổn thương do các gốc tự do gây ra. Tuy nhiên, nhiều loại gia vị quen thuộc khác cũng chứa các hợp chất chống oxy hóa mạnh mẽ và mang lại lợi ích sức khỏe đáng kể.
Dưới đây là bốn loại gia vị tiêu biểu.
1. Đinh hương
Đinh hương xay đặc biệt giàu chất chống oxy hóa. Các phép đo trong phòng thí nghiệm cho thấy đinh hương có chỉ số ORAC (khả năng hấp thụ gốc oxy) cao hơn quế, một chỉ số thường được dùng để đánh giá hoạt tính chống oxy hóa của thực phẩm.
Các hợp chất chống oxy hóa chính trong đinh hương bao gồm eugenol, flavonoid và axit gallic. Một nghiên cứu năm 2025 cho thấy các chất chống oxy hóa trong vỏ đinh hương có thể hiệu quả ở liều thấp hơn so với một số chất chống oxy hóa khác như axit ascorbic và beta-carotene. Nghiên cứu này cũng ghi nhận eugenol có khả năng liên kết mạnh với enzyme của vi khuẩn, cho thấy tiềm năng kháng khuẩn.
Trong chế độ ăn, chỉ cần một lượng nhỏ đinh hương xay thêm vào sữa chua, yến mạch hoặc bánh nướng cũng có thể cung cấp lượng chất chống oxy hóa đáng kể. Đinh hương nguyên hạt thường được dùng trong các loại đồ uống ninh. Trà hoặc nước ngâm đinh hương cũng cung cấp chất chống oxy hóa, dù hàm lượng thấp hơn so với gia vị nguyên chất.
Đinh hương còn có thể giúp giảm đông máu và hỗ trợ kiểm soát đường huyết. Tuy nhiên, sử dụng liều cao (trên ¼ thìa cà phê đinh hương xay) có thể gây hại cho gan. Người có bệnh gan cần đặc biệt thận trọng.
2. Nghệ
Nghệ là một loại gia vị nổi bật với đặc tính chống viêm. Hoạt chất chống oxy hóa chính của nghệ là curcumin. Hợp chất này giúp hỗ trợ hệ miễn dịch, điều hòa các con đường viêm trong cơ thể và giảm stress oxy hóa – yếu tố có thể gây tổn thương mô và cơ quan theo thời gian.
Một số nghiên cứu đã liên kết curcumin với cải thiện hội chứng chuyển hóa, viêm khớp và rối loạn lo âu, dù vẫn cần thêm nhiều nghiên cứu để khẳng định đầy đủ các lợi ích này.
Nghệ dùng trong nấu ăn thường chứa khoảng 2–9% curcumin. Mặc dù tỷ lệ này thấp hơn so với hàm lượng chất chống oxy hóa trong một số loại gia vị khác như quế hay đinh hương, nhưng tỷ lệ phần trăm không phải lúc nào cũng phản ánh trực tiếp lợi ích sức khỏe ở người.
Bột nghệ xay có hàm lượng chất chống oxy hóa đậm đặc, chỉ cần dùng một lượng nhỏ trong chế biến món ăn. Để tăng khả năng hấp thu, nên kết hợp nghệ với hạt tiêu đen và một nguồn chất béo. Cà ri, súp, nước sốt và các món xào là những cách phổ biến để sử dụng nghệ.
Cần lưu ý, dùng nghệ liều cao có thể tương tác với thuốc làm loãng máu và một số loại thuốc khác. Người dùng nghệ với số lượng lớn hoặc dưới dạng thực phẩm bổ sung nên tham khảo ý kiến bác sĩ.
3. Kinh giới
Kinh giới là loại thảo mộc quen thuộc trong các món pizza và tacos, đồng thời cũng là nguồn chất chống oxy hóa dồi dào. Theo chỉ số ORAC, kinh giới đứng ngay sau quế.
Kinh giới chứa nhiều flavonoid, thymol, carvacrol và các axit phenolic. Các hợp chất này có thể hỗ trợ hệ miễn dịch. Ở dạng tinh dầu, kinh giới còn cho thấy đặc tính kháng khuẩn và kháng nấm, góp phần hỗ trợ phòng chống nhiễm trùng và cảm lạnh thông thường.
Ngoài ra, kinh giới có vai trò trong việc hỗ trợ sức khỏe đường ruột, giúp ức chế vi khuẩn có hại và cân bằng hệ vi sinh vật đường ruột.
Kinh giới có thể được sử dụng trong nhiều nền ẩm thực khác nhau. Dạng khô giúp tăng hương vị và làm đậm đặc một số hợp chất chống oxy hóa, rất phù hợp cho nước sốt cà chua, nước ướp và các món nướng.
Tuy nhiên, kinh giới là một loại thảo dược có hoạt tính mạnh. Việc sử dụng như thực phẩm bổ sung nên có sự giám sát của bác sĩ. Dầu kinh giới chỉ nên dùng trong thời gian ngắn, vì sử dụng kéo dài có thể làm rối loạn hệ vi sinh đường ruột.
4. Gừng
Gừng mang lại hương vị cay ấm và tươi mát cho nhiều món ăn và đồ uống. Cả gừng tươi và gừng xay đều có lợi, trong đó gừng tươi cung cấp thêm các hợp chất thơm thường được ưa chuộng trong nấu ăn hàng ngày.
Các nghiên cứu trong phòng thí nghiệm cho thấy gừng có hàm lượng chất chống oxy hóa cao và khả năng giảm viêm. Một nghiên cứu năm 2020 cho thấy gừng có thể kích thích giải phóng các cytokine chống viêm, đồng thời làm giảm các protein gây viêm.
Hợp chất chính tạo nên các tác dụng này là gingerol, mang lại vị cay ấm đặc trưng của gừng. Khi gừng được sấy khô, gingerol chuyển hóa thành shogaol, một hợp chất có thể mạnh hơn trong một số đánh giá trong phòng thí nghiệm. Cả gingerol và shogaol đều được ghi nhận có tiềm năng chống viêm và chống khối u.
Theo các chuyên gia, gừng an toàn khi dùng với lượng thông thường trong chế biến món ăn. Tuy nhiên, khi sử dụng dưới dạng thực phẩm bổ sung với liều cao, cần thận trọng vì có thể gây rối loạn tiêu hóa hoặc tương tác với một số thuốc kê đơn.
Bệnh viện An Sinh (Nguồn tham khảo: Health)
Sức khỏe và hạnh phúc của gia đình bạn
