1. Tăng huyết áp tâm thu đơn độc là gì?

• Tăng huyết áp tâm thu đơn độc là tình trạng chỉ số huyết áp tâm thu (chỉ số trên) tăng cao, trong khi huyết áp tâm trương (chỉ số dưới) vẫn bình thường.

• Tình trạng này thường gặp ở người trên 65 tuổi và có thể dẫn đến nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ nếu không được điều trị.

• Việc kiểm soát huyết áp bao gồm tập thể dục thường xuyên, chế độ ăn ít natri (muối) và dùng thuốc theo chỉ định của bác sĩ.

Nếu kết quả đo cho thấy huyết áp tâm thu cao nhưng huyết áp tâm trương bình thường, bạn vẫn cần được đánh giá và điều trị. Phương pháp điều trị sẽ phụ thuộc vào nguyên nhân tiềm ẩn.

Khi sự chênh lệch giữa hai chỉ số đủ lớn, tình trạng này không còn là tăng huyết áp “thông thường” mà là tăng huyết áp tâm thu đơn độc, một dạng nghiêm trọng hơn.

2. Huyết áp được đo như thế nào?

Trong mỗi chu kỳ tim:

• Tâm thu là giai đoạn tim co bóp, đẩy máu vào động mạch làm áp lực tăng.

• Tâm trương là giai đoạn tim thư giãn, áp lực trong mạch máu giảm.

Huyết áp được ghi dưới dạng: tâm thu / tâm trương, ví dụ 120/80 mmHg.

Huyết áp tâm thu cao có thể là một biến thể của tăng huyết áp thông thường. Ở một số người, chỉ số tâm thu hoặc tâm trương có thể cao hơn bình thường mà không nhất thiết là bệnh lý nghiêm trọng.

3. Triệu chứng

Tăng huyết áp tâm thu đơn độc được xác định khi:

• Huyết áp tâm thu ≥ 140 mmHg,

• Huyết áp tâm trương < 90 mmHg.

Các triệu chứng tương tự tăng huyết áp thông thường nhưng có thể xảy ra thường xuyên hơn và nghiêm trọng hơn:

• Đau đầu

• Mất thăng bằng

• Mờ mắt

• Rối loạn nhịp tim

• Đánh trống ngực

Nguyên nhân tiềm ẩn cần được đánh giá kỹ lưỡng vì chúng đóng vai trò quan trọng trong điều trị.

4. Nguyên nhân

Tăng huyết áp tâm thu đơn độc chủ yếu xảy ra ở người lớn tuổi và thường liên quan đến một bệnh lý khác. Các nguyên nhân phổ biến gồm:

• Xơ vữa động mạch

• Cường giáp

• Bệnh thận

• Tiểu đường

• Các bệnh lý van tim

Mặc dù thường gặp ở người trên 65 tuổi, tình trạng này vẫn có thể xuất hiện ở người trẻ. Huyết áp tâm thu cao kéo dài làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim và đột quỵ.

5. Chẩn đoán

Huyết áp tâm thu cao trong khi tâm trương bình thường không phải lúc nào cũng là tăng huyết áp tâm thu đơn độc; nhiều trường hợp chỉ là tăng huyết áp thông thường.

Tăng huyết áp tâm thu đơn độc thường được chẩn đoán khi:

• Huyết áp tâm thu gần 200 mmHg hoặc cao hơn.

Tăng huyết áp “thông thường” được xác định khi người lớn có:

• Huyết áp tâm thu ≥ 130 mmHg và/hoặc

• Huyết áp tâm trương ≥ 80 mmHg.

Bác sĩ điều trị sẽ phân biệt hai tình trạng dựa trên thăm khám và đánh giá lâm sàng.

6. Điều trị

Mục tiêu điều trị:

• Giữ huyết áp tâm trương ≥ 70 mmHg

• Giảm huyết áp tâm thu xuống < 120 mmHg

Phương pháp điều trị tương tự tăng huyết áp thông thường, bao gồm:

• Tập thể dục

• Chế độ ăn ít muối

• Thuốc điều trị tăng huyết áp:

  • Thuốc chẹn beta

  • Thuốc ức chế men chuyển

  • Thuốc lợi tiểu

  • Thuốc chẹn kênh canxi

Trong trường hợp tăng huyết áp tâm thu đơn độc thực sự, bác sĩ sẽ điều chỉnh nhóm thuốc phù hợp đồng thời điều trị nguyên nhân tiềm ẩn.

7. Khi nào cần gặp bác sĩ?

Nếu bạn nhận thấy chỉ số huyết áp của mình tăng bất thường, hãy thông báo cho bác sĩ. Nếu tình trạng tiếp diễn, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm nhằm loại trừ các bệnh lý tiềm ẩn.

Chẩn đoán và điều trị sớm giúp giảm tác động lên hệ tim mạch, giảm nguy cơ mắc bệnh tim, nhồi máu cơ tim và đột quỵ.

Bệnh viện An Sinh (Nguồn tham khảo: Verywell Health)
Sức khỏe và hạnh phúc của gia đình bạn