Về ngắn hạn và dài hạn, hút thuốc lá đều có thể làm tăng huyết áp và gia tăng nguy cơ tăng huyết áp. Ngược lại, việc bỏ thuốc mang lại tác dụng có lợi gần như ngay lập tức, bất kể bạn đã hút thuốc bao lâu hoặc hút nhiều như thế nào.
1. Hóa chất trong khói thuốc lá gây tăng huyết áp
Tác động cấp tính và mạn tính
-
Ngay từ hơi thuốc đầu tiên, huyết áp có thể tăng đột ngột.
Hút một điếu thuốc có thể làm huyết áp tăng tới 20 mmHg trong tối đa 30 phút. -
Hút thuốc thường xuyên gần như chắc chắn dẫn đến tăng huyết áp kéo dài (mạn tính).
Vì sao khói thuốc làm tăng huyết áp?
Khi hút thuốc, cơ thể tiếp xúc với hơn 7.000 hóa chất ảnh hưởng trực tiếp đến hệ tuần hoàn. Một số chất quan trọng bao gồm:
Nicotine
-
Chất gây nghiện tác động lên hệ thần kinh.
-
Kích thích giải phóng norepinephrine → co mạch, tăng nhịp tim → tăng huyết áp.
Carbon monoxide
-
Khí CO gắn vào hồng cầu mạnh hơn oxy → giảm lượng oxy trong máu.
-
Tim phải đập nhanh hơn để bù đắp → huyết áp tăng.
Stress oxy hóa
-
Các chất như hydrogen peroxide, quinon, cadmium, niken… làm tăng gốc tự do.
-
Gốc tự do làm tổn thương thành mạch → xơ cứng, hẹp mạch máu → tăng huyết áp.
2. Nguy cơ tăng huyết áp tăng theo thời gian hút và lượng hút
Hút thuốc làm tăng nguy cơ tăng huyết áp tới 30%, ngay cả khi không xét đến các yếu tố nguy cơ khác.
Một nghiên cứu trên hơn 7.000 người trưởng thành cho thấy nguy cơ tăng huyết áp tăng theo số “gói-năm” (pack-years) – lượng thuốc hút trung bình mỗi ngày nhân với số năm hút thuốc.
-
Điểm tới hạn xảy ra từ 5 gói-năm, làm nguy cơ tăng huyết áp tăng hơn 30%.
-
1 gói/ngày × 5 năm
-
0,5 gói/ngày × 10 năm
-
5 điếu/ngày × 20 năm
-
Càng hút lâu và hút nhiều, nguy cơ càng lớn.
3. Huyết áp tăng kéo dài dẫn đến các bệnh tim mạch nghiêm trọng
Hút thuốc lâu dài gây tổn thương thành mạch và thúc đẩy xơ vữa động mạch. Khi huyết áp thường xuyên từ 130/80 mmHg trở lên, bạn được chẩn đoán tăng huyết áp.
-
Người hút thuốc có thể có huyết áp tâm thu cao hơn 6 mmHg so với người không hút.
-
Cứ mỗi 10 mmHg tăng huyết áp tâm thu → nguy cơ bệnh tim mạch tăng 53% (theo JAMA Cardiology, 2020).
Tăng huyết áp và hút thuốc đều là yếu tố làm tăng mạnh nguy cơ:
-
Bệnh tim mạch
-
Nhồi máu cơ tim
-
Đột quỵ
Và hút thuốc vẫn là nguyên nhân tử vong hàng đầu có thể phòng ngừa.
4. Bỏ hút thuốc giúp cải thiện huyết áp và sức khỏe tim mạch
Bỏ thuốc mang lại lợi ích ngay lập tức và tích lũy theo thời gian, bất kể bạn đã hút thuốc lâu năm.
Lợi ích theo mốc thời gian (theo Hiệp hội Tim mạch Mỹ)
-
20 phút: Huyết áp giảm khỏi mức tăng do nicotine.
-
Vài ngày: Nồng độ carbon monoxide trong máu trở về bình thường.
-
2 tuần: Tuần hoàn và chức năng phổi bắt đầu cải thiện.
-
12 tháng: Hơi thở sâu hơn, thông thoáng hơn.
-
3–6 năm: Nguy cơ bệnh tim mạch giảm một nửa.
-
5–10 năm: Nguy cơ ung thư miệng giảm 50%.
-
10 năm: Nguy cơ ung thư phổi giảm một nửa.
-
15 năm: Nguy cơ bệnh tim mạch tương đương người không hút.
Tác động lên huyết áp
Nghiên cứu cho thấy bỏ thuốc có thể:
-
Giảm huyết áp tâm thu tới 8 mmHg
-
Giảm huyết áp tâm trương tới 4 mmHg chỉ sau 12 tuần
Bệnh viện An Sinh
Nguồn tham khảo: Verywell Health
Sức khỏe và hạnh phúc của gia đình bạn
