Theo một nghiên cứu được công bố ngày 4/6/2020 trên Lancet Digital Health, mỗi năm có hơn 300 triệu lượt điện tâm đồ (ECG) được thực hiện trên toàn thế giới. Đây là một trong những phát minh y học đã được ứng dụng hơn 100 năm và vẫn giữ vai trò quan trọng trong chẩn đoán bệnh tim mạch.
Điện tâm đồ giúp ghi nhận các xung điện của tim, cung cấp thông tin về nhịp tim cũng như nhiều yếu tố khác, bao gồm kích thước tim, tình trạng tổn thương tim và phân biệt tổn thương cấp tính hay mạn tính.
Điện tâm đồ có thể phát hiện những vấn đề gì?
Xét nghiệm điện tâm đồ (ECG) có thể giúp bác sĩ phát hiện:
-
Rối loạn nhịp tim (nhịp tim không đều, quá nhanh hoặc quá chậm)
-
Tình trạng hẹp hoặc tắc động mạch vành gây đau ngực hoặc nhồi máu cơ tim
-
Dấu hiệu của cơn nhồi máu cơ tim trước đó
-
Bệnh cơ tim, khi thành tim dày lên hoặc giãn bất thường
-
Hiệu quả của một số phương pháp điều trị tim mạch
Ngoài ra, điện tâm đồ là xét nghiệm có chi phí hợp lý và thường được bảo hiểm y tế chi trả.
Nếu bạn gặp các triệu chứng phổ biến của bệnh tim mạch như đau ngực, khó thở kéo dài, mệt mỏi, suy nhược hoặc nhịp tim bất thường, bác sĩ có thể chỉ định thực hiện điện tâm đồ để đánh giá ban đầu.
Xét nghiệm điện tâm đồ (ECG) được thực hiện như thế nào?
Theo Mayo Clinic, điện tâm đồ được thực hiện bằng cách gắn 12 cảm biến nhựa nhỏ (điện cực) lên da. Các điện cực này có lớp keo giúp bám chắc vào da. Ở một số nam giới, có thể cần cạo lông ngực để đảm bảo điện cực tiếp xúc tốt.
Các điện cực ghi lại xung điện tạo ra mỗi nhịp tim và truyền dữ liệu về máy tính. Mỗi nhịp tim tạo ra một “sóng” điện khiến cơ tim co bóp và bơm máu. Những sóng này được hiển thị trên màn hình hoặc giấy để bác sĩ phân tích hoạt động của buồng tim trên và buồng tim dưới.
Theo Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ (AHA):
-
Tâm nhĩ phải và trái tạo ra sóng P
-
Hai tâm thất tạo ra phức hợp QRS
-
Quá trình tâm thất trở về trạng thái nghỉ được ghi lại là sóng T
ECG cung cấp hai nhóm thông tin chính:
-
Thời gian truyền xung điện qua tim, giúp xác định nhịp tim bình thường, nhanh, chậm hay không đều
-
Mức độ hoạt động điện đi qua cơ tim, cho thấy tim có bị tổn thương, quá lớn hoặc chịu quá tải hay không
Thông thường, xét nghiệm chỉ mất khoảng 5–10 phút khi người bệnh nằm ngửa. Kết quả có ngay và được bác sĩ đánh giá lập tức để xử trí kịp thời nếu phát hiện bất thường.
Khi nào bạn cần làm điện tâm đồ (ECG)?
Bác sĩ có thể chỉ định ECG nếu bạn có các triệu chứng như:
-
Đau ngực
-
Chóng mặt, choáng váng, lú lẫn
-
Tim đập nhanh, mạch nhanh hoặc loạn nhịp
-
Khó thở
-
Yếu sức, mệt mỏi kéo dài
-
Giảm khả năng vận động
Trong một số trường hợp đột quỵ không rõ nguyên nhân, điện tâm đồ thường được sử dụng để đánh giá rung nhĩ hoặc các rối loạn nhịp tim có thể gây đột quỵ.
Tuy nhiên, AHA không khuyến cáo làm điện tâm đồ thường quy cho người có nguy cơ tim mạch thấp và không có triệu chứng.
Các hình thức theo dõi điện tâm đồ đặc biệt
Theo Đại học Johns Hopkins, nếu người bệnh có triệu chứng nhưng ECG tiêu chuẩn không phát hiện bất thường, bác sĩ có thể chỉ định:
-
Điện tâm đồ lưu động (Holter): theo dõi hoạt động tim liên tục trong 24–48 giờ khi sinh hoạt bình thường
-
Máy theo dõi sự kiện tim mạch: được đeo trong nhiều tuần hoặc cấy ghép; chỉ ghi lại dữ liệu khi bệnh nhân kích hoạt hoặc khi phát hiện nhịp tim bất thường
Những phương pháp này giúp phát hiện các rối loạn nhịp tim thoáng qua, khó ghi nhận bằng ECG thông thường.
Kết quả điện tâm đồ bất thường có ý nghĩa gì?
Kết quả ECG bất thường không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với bệnh tim nghiêm trọng. Tuy nhiên, chúng có thể là dấu hiệu cảnh báo của các tình trạng như:
-
Nhồi máu cơ tim: ECG có thể cho thấy cơn nhồi máu đang diễn ra hoặc đã từng xảy ra trong quá khứ
-
Bất thường cấu trúc tim: tim có hình dạng hoặc kích thước bất thường, khiến tim phải làm việc nhiều hơn
-
Tác dụng phụ của thuốc tim mạch: một số thuốc có thể gây rối loạn nhịp tim
-
Mất cân bằng điện giải: rối loạn kali, natri, canxi hoặc magiê ảnh hưởng đến dẫn truyền điện tim
-
Rối loạn nhịp tim: tim đập không đều, quá nhanh hoặc quá chậm
Việc phát hiện sớm giúp bác sĩ đánh giá nguy cơ tim mạch và đưa ra hướng điều trị phù hợp.
Sau khi có kết quả điện tâm đồ, điều gì sẽ xảy ra?
Dựa trên kết quả ECG, bác sĩ có thể:
-
Chỉ định điều trị ngay bằng thuốc hoặc thủ thuật
-
Yêu cầu làm thêm các xét nghiệm như siêu âm tim, xét nghiệm máu hoặc chẩn đoán hình ảnh tim mạch khác
Bác sĩ nhấn mạnh rằng ECG là công cụ quan trọng nhưng không phải là thước đo duy nhất của sức khỏe tim mạch. Một số bệnh tim có thể không được phát hiện chỉ bằng điện tâm đồ.
Ngay cả khi kết quả ECG bình thường, mỗi người vẫn nên duy trì lối sống lành mạnh, bao gồm ăn uống khoa học, tập thể dục đều đặn và không hút thuốc, để bảo vệ sức khỏe tim mạch lâu dài.
Bệnh viện An Sinh (Nguồn tham khảo: EverydayHealth)
Sức khỏe và hạnh phúc của gia đình bạn
