Sức khỏe tim mạch và nguy cơ sa sút trí tuệ

Các nghiên cứu từ lâu đã cho thấy sức khỏe tim mạch có thể ảnh hưởng đến nguy cơ mắc chứng mất trí nhớ. Năm 2021, tình trạng này ảnh hưởng đến khoảng 57 triệu người trên toàn cầu.

Nhiều bệnh lý tim mạch như tăng huyết áp, tăng cholesterol, nhồi máu cơ tim, đột quỵ, bệnh động mạch vành, suy tim hoặc rung nhĩ đều có thể làm tăng nguy cơ sa sút trí tuệ.

Một nghiên cứu mới đăng trên European Heart Journal (ESC) tiếp tục củng cố mối liên hệ này. Nghiên cứu cho thấy những người có dấu hiệu tổn thương tim ở độ tuổi trung niên – được phát hiện thông qua một loại protein đặc hiệu – có nguy cơ mắc chứng mất trí nhớ cao hơn khi lớn tuổi.

Troponin – dấu ấn sinh học của tổn thương tim

Nghiên cứu phân tích dữ liệu sức khỏe của khoảng 6.000 người thuộc nghiên cứu Whitehall II, bắt đầu từ năm 1985 và theo dõi liên tục hơn 35 năm.

Những người tham gia, ở độ tuổi 45–69 tại thời điểm xét nghiệm đầu tiên, được đo nồng độ troponin I tim trong máu. Troponin là protein nằm trong tế bào cơ tim, được giải phóng ra máu khi tim bị tổn thương. Do vậy, đây là dấu ấn sinh học quan trọng để phát hiện:

• nhồi máu cơ tim,

• viêm cơ tim,

• viêm màng ngoài tim,

• hoặc các bệnh lý cơ tim khác.

Tại thời điểm làm xét nghiệm, không ai trong số những người tham gia được chẩn đoán mắc bệnh tim mạch hoặc chứng mất trí nhớ.

Sau trung bình 25 năm theo dõi, người tham gia tiếp tục được đánh giá qua nhiều xét nghiệm lâm sàng và cận lâm sàng.

Nồng độ troponin cao → tăng 38% nguy cơ sa sút trí tuệ

Kết quả cho thấy:

• Những người phát triển chứng mất trí nhớ theo thời gian có nồng độ troponin cao hơn đáng kể.

• Người thuộc nhóm có nồng độ troponin cao nhất có nguy cơ sa sút trí tuệ cao hơn 38% so với nhóm có nồng độ thấp nhất.

Ngoài ra, nồng độ troponin cao ở tuổi trung niên đi kèm:

• suy giảm trí nhớ và tư duy nhanh hơn,

• khối lượng hồi hải mã nhỏ hơn,

• thể tích chất xám thấp hơn – những đặc trưng thường thấy ở bệnh nhân sa sút trí tuệ.

Theo Tiến sĩ Eric Brunner (Đại học College London), tổn thương não ở người mắc chứng mất trí nhớ tích lũy trong nhiều thập kỷ trước khi biểu hiện triệu chứng. Quản lý các yếu tố nguy cơ tim mạch từ tuổi trung niên – ví dụ tăng huyết áp – có thể làm chậm hoặc ngăn ngừa sự tiến triển của cả bệnh tim mạch và sa sút trí tuệ.

Nghiên cứu cho thấy troponin có thể trở thành một dấu ấn sinh học quan trọng trong thang điểm dự đoán nguy cơ mắc chứng mất trí nhớ trong tương lai. Tuy nhiên, cần thêm nghiên cứu để xác định độ chính xác và hiệu quả ứng dụng.

Sức khỏe tim và não: Những yếu tố nguy cơ chung

Những người có nồng độ troponin cao – biểu hiện của tổn thương tim tiềm ẩn – có nguy cơ cao hơn mắc sa sút trí tuệ trong tương lai.

Dù cơ chế chính xác chưa rõ ràng, kết quả nhấn mạnh mối liên hệ mật thiết giữa sức khỏe tim mạch và não bộ. Các yếu tố nguy cơ của tim mạch thường cũng là yếu tố nguy cơ của suy giảm nhận thức, bao gồm:

• tăng huyết áp,

• tăng cholesterol,

• tiểu đường,

• chế độ ăn kém lành mạnh,

• lối sống ít vận động.

Hiểu rõ các cơ chế chung này có thể giúp cải thiện chiến lược điều trị, phòng ngừa sớm cả bệnh tim mạch và bệnh lý thoái hóa thần kinh.

Tối ưu sức khỏe não bộ bằng cách bảo vệ tim mạch

Các chuyên gia thần kinh đánh giá đây là một nghiên cứu có giá trị lớn, làm nổi bật mối liên hệ hai chiều giữa tim và não.

Tổn thương tim kéo dài có thể dẫn đến tổn thương não, trong khi các yếu tố hại cho tim cũng gây hại cho tế bào thần kinh.
Việc theo dõi và điều trị các yếu tố nguy cơ tim mạch sớm ở tuổi trung niên có thể giúp:

• giảm tốc độ lão hóa não,

• giảm nguy cơ sa sút trí tuệ về sau,

• tối ưu sức khỏe nhận thức lâu dài.

Tiến sĩ Yaghi cho biết hướng nghiên cứu tiếp theo là xác định liệu các phương pháp điều trị tim mạch cụ thể có thể làm giảm nguy cơ sa sút trí tuệ hay không.

Bệnh viện An Sinh
(Nguồn tham khảo: MedicalNewsToday)
Sức khỏe và hạnh phúc của gia đình bạn