Bệnh tim mạch là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu tại Hoa Kỳ, cướp đi sinh mạng của gần 700.000 người Mỹ mỗi năm, theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC). Một báo cáo công bố năm 2019 của Hiệp hội Tim mạch Mỹ (AHA) cho thấy khoảng một nửa người trưởng thành tại Mỹ đang mắc ít nhất một dạng bệnh tim mạch.

Nếu không được điều trị, bệnh tim mạch có thể dẫn đến những biến chứng nghiêm trọng, đe dọa tính mạng như nhồi máu cơ tim và đột quỵ. Tin tích cực là có nhiều cách để kiểm soát bệnh, bao gồm sử dụng thuốc theo chỉ định của bác sĩ và thay đổi lối sống như ăn uống lành mạnh, tập thể dục đều đặn.

Mặc dù không phải tất cả các bệnh tim mạch đều có thể chữa khỏi hoàn toàn, nhiều dạng bệnh có thể được cải thiện đáng kể hoặc đảo ngược một phần nếu được can thiệp kịp thời và đúng cách.

Bệnh tim mạch là gì?

Bệnh tim mạch là thuật ngữ chung chỉ các tình trạng ảnh hưởng đến tim và hệ mạch máu, bao gồm:

• Bệnh động mạch vành

• Rối loạn nhịp tim

• Bệnh cơ tim

• Bệnh van tim

• Suy tim

Phần lớn các dạng bệnh tim mạch có liên quan đến xơ vữa động mạch, xảy ra khi mỡ và cholesterol tích tụ lâu ngày trong thành mạch.

Tình trạng viêm mạn tính và tăng huyết áp có thể làm tổn thương lớp niêm mạc mạch máu, tạo điều kiện cho cholesterol và chất béo xâm nhập vào thành mạch, dẫn đến tắc nghẽn và làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim.

Một khi bệnh tim mạch đã hình thành, việc loại bỏ hoàn toàn là rất khó. Tuy nhiên, giảm cholesterol và mỡ lưu thông trong máu xuống mức rất thấp có thể giúp thu nhỏ mảng xơ vữa, từ đó cải thiện tình trạng bệnh.

Thay đổi lối sống để đảo ngược bệnh tim mạch

Những thay đổi về lối sống, bao gồm chế độ ăn uống, vận động thể chất, bỏ thuốc lá và kiểm soát căng thẳng, có thể giảm đáng kể nguy cơ bệnh tim mạch, nhồi máu cơ tim và đột quỵ.

Chế độ ăn uống hỗ trợ cải thiện bệnh tim mạch

Không có một chế độ ăn duy nhất được khuyến nghị để đảo ngược bệnh tim mạch. Tuy nhiên, Hiệp hội Tim mạch Mỹ (AHA) khuyên nên áp dụng chế độ ăn lành mạnh với các nguyên tắc sau:

• Ăn đa dạng rau xanh, củ quả và trái cây

• Ưu tiên ngũ cốc nguyên hạt như gạo lứt, yến mạch, bột mì nguyên cám thay cho ngũ cốc tinh chế

• Lựa chọn protein lành mạnh: cá, đậu, các loại hạt, sữa không béo, thịt nạc và thịt gia cầm chưa qua chế biến

• Sử dụng dầu thực vật không có nguồn gốc nhiệt đới

Nên tránh thực phẩm chiên rán và chế biến sẵn, đồng thời hạn chế tinh bột tinh chế như gạo trắng và mì ống, vì chúng làm tăng đường huyết, kích thích tiết insulin và có thể thúc đẩy sự hình thành mảng xơ vữa.

Chế độ ăn Địa Trung Hải

Chế độ ăn Địa Trung Hải, giàu rau xanh, trái cây tươi, các loại đậu, hạt, ngũ cốc nguyên cám, cá và thịt gia cầm, đồng thời hạn chế thịt đỏ và thực phẩm chế biến sẵn, được ghi nhận có nhiều lợi ích cho tim mạch.

Một phân tích tổng hợp đăng trên BMJ cho thấy tuân thủ chế độ ăn này có liên quan đến:

• Giảm 24% nguy cơ mắc bệnh tim mạch

• Giảm 23% nguy cơ tử vong

Việc thay đổi chế độ ăn nên được thực hiện từng bước nhỏ, đặt mục tiêu thực tế để duy trì lâu dài.

Tập thể dục và hoạt động thể chất

Hoạt động thể chất thường xuyên đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện và đảo ngược bệnh tim mạch.

Tập thể dục giúp:

• Đốt cháy mỡ thừa

• Tăng khối cơ

• Cải thiện chức năng tim và phổi

• Giúp mạch máu giãn nở, hỗ trợ kiểm soát huyết áp

AHA khuyến nghị:

• Ít nhất 150 phút/tuần vận động aerobic cường độ vừa, hoặc

• 75 phút/tuần vận động aerobic cường độ mạnh, hoặc kết hợp cả hai

Ngoài ra, nên bổ sung các bài tập tăng sức mạnh cơ bắp ít nhất hai lần mỗi tuần.

Duy trì cân nặng khỏe mạnh

Quản lý cân nặng là yếu tố then chốt trong cải thiện sức khỏe tim mạch. Giảm cân có thể giúp cải thiện rõ rệt:

• Huyết áp

• Đường huyết

• Cholesterol

Một nghiên cứu trên Tạp chí Hiệp hội Tim mạch Mỹ cho thấy phụ nữ giảm 10% trọng lượng cơ thể và duy trì trong hai năm có sự cải thiện rõ rệt các chỉ số nguy cơ tim mạch.

Ngay cả khi cân nặng tăng trở lại, lợi ích tim mạch vẫn có thể được duy trì ở mức nhất định, miễn là không tăng quá nhiều.

Bỏ thuốc lá và hạn chế rượu bia

Hút thuốc lá làm tổn thương tim mạch theo nhiều cơ chế, bao gồm tăng viêm mạch máu và thúc đẩy xơ vữa động mạch.

Theo các nghiên cứu, hút thuốc và hít khói thuốc thụ động góp phần vào hơn 30% số ca tử vong do bệnh tim mạch vành.

Uống rượu bia quá mức cũng làm tăng nguy cơ:

• Tăng huyết áp

• Rối loạn nhịp tim

• Bệnh cơ tim

CDC khuyến cáo:

• Nam giới: tối đa 2 ly/ngày

• Nữ giới: tối đa 1 ly/ngày

Giảm căng thẳng

Căng thẳng kéo dài có thể làm tăng huyết áp và thúc đẩy các hành vi ăn uống không lành mạnh. Các biện pháp như thiền, tập thể dục, tư vấn tâm lý có thể giúp giảm nguy cơ tim mạch trong tương lai.

Vai trò của thuốc kê toa

Trong nhiều trường hợp, thay đổi lối sống là chưa đủ. Bác sĩ có thể chỉ định các thuốc như:

• Statin để hạ cholesterol

• Thuốc hạ huyết áp: lợi tiểu, chẹn beta, ức chế men chuyển

Việc dùng thuốc cần tuân thủ đúng chỉ định của bác sĩ, đồng thời kết hợp với thay đổi lối sống để đạt hiệu quả tối ưu.

Bệnh viện An Sinh (Nguồn tham khảo: Everyday Health)
Sức khỏe và hạnh phúc của gia đình bạn