Berberine là một hợp chất tự nhiên được tìm thấy trong nhiều loại thực vật, bao gồm cây hoàng liên gai châu Âu, hoàng liên gai đỏ, nho Oregon, hoàng liên gai vàng và hoàng liên kim. Các loại cây này từ lâu đã được sử dụng để điều trị nhiều bệnh lý khác nhau, từ nhiễm trùng đến vết loét.

Những ghi chép sớm nhất về việc sử dụng berberine trong y học có từ hơn 3.000 năm trước, khi người dân ở Trung Quốc và Nam Á trồng cây hoàng liên gai và các loài họ hàng của nó. Thân, lá và vỏ cây đã được sử dụng theo nhiều cách khác nhau trong y học cổ truyền.

Bằng chứng lịch sử cũng cho thấy việc sử dụng các loài cây chứa berberine tại Nam Mỹ, Trung Đông và châu Âu để điều trị nhiều bệnh lý. Ngày nay, berberine đang được nghiên cứu như một lựa chọn tiềm năng trong điều trị đái tháo đường, rối loạn lipid máu và hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS).

Lợi ích sức khỏe tiềm năng của Berberine

Các lợi ích của berberine được cho là bắt nguồn từ tác động của nó lên enzyme và các thành phần tế bào trong cơ thể. Berberine có khả năng liên kết với enzyme, DNA và RNA, từ đó làm thay đổi cách các tế bào hoạt động.

Berberine hiện đang được nghiên cứu trong nhiều lĩnh vực sức khỏe khác nhau.

Berberine và sức khỏe đường ruột

Berberine đã được chứng minh có khả năng bảo vệ hàng rào ruột khỏi viêm nhiễm. Đồng thời, hợp chất này giúp tiêu diệt vi khuẩn đường ruột có hại và thúc đẩy sự phát triển của vi khuẩn có lợi.

Những tác động này có thể góp phần hỗ trợ điều trị đái tháo đường và rối loạn lipid máu.

Berberine và viêm nhiễm

Berberine làm giảm viêm thông qua nhiều cơ chế khác nhau, bao gồm:

• Giảm stress oxy hóa

• Giảm sản xuất các protein gây viêm

• Thúc đẩy điều hòa miễn dịch

Nhờ đặc tính chống viêm, berberine có thể đóng vai trò trong việc hỗ trợ điều trị các bệnh lý viêm như viêm khớp.

Berberine và sức khỏe não bộ

Các nghiên cứu cho thấy berberine có thể giúp bảo vệ não khỏi tổn thương và cải thiện chức năng nhận thức. Một số dữ liệu ban đầu cho thấy berberine có tiềm năng trong việc ngăn ngừa suy giảm trí nhớ và có thể đóng vai trò trong điều trị rối loạn chức năng nhận thức và bệnh Alzheimer trong tương lai.

Berberine và cholesterol máu

Việc bổ sung berberine thường xuyên được ghi nhận có thể giúp:

• Giảm cholesterol toàn phần

• Giảm cholesterol LDL (“cholesterol xấu”)

• Giảm triglyceride

Berberine hoạt động theo cơ chế khác với các thuốc hạ lipid máu thông thường, do đó có thể mang lại lợi ích cho những người không đáp ứng tốt với các thuốc hạ cholesterol hiện nay.

Berberine và sức khỏe tim mạch

Những người mắc bệnh tim mạch thường gặp tình trạng mệt mỏi và rối loạn nhịp tim. Một số nghiên cứu cho thấy việc bổ sung berberine kết hợp với điều trị tim mạch tiêu chuẩn có thể giúp:

• Giảm các triệu chứng tim mạch

• Giảm nguy cơ tử vong

• Không ghi nhận tác dụng phụ nghiêm trọng

Berberine giúp kiểm soát đường huyết

Berberine có thể giúp giảm đường huyết ở người mắc đái tháo đường thông qua:

• Tăng độ nhạy insulin

• Ức chế gan sản xuất quá nhiều glucose

Nhờ đó, người bệnh có thể kiểm soát đường huyết tốt hơn khi sử dụng berberine dưới sự theo dõi y tế.

Berberine và huyết áp

Tăng huyết áp là yếu tố nguy cơ chính của bệnh tim mạch, nhồi máu cơ tim và đột quỵ. Một số nghiên cứu cho thấy berberine có thể giúp hạ cả huyết áp tâm thu và tâm trương.

Berberine và hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS)

PCOS thường đi kèm với kháng insulin, rối loạn lipid máu và tăng cân. Một số nghiên cứu ghi nhận berberine có thể giúp phụ nữ mắc PCOS:

• Cải thiện cholesterol máu

• Giảm tỷ lệ vòng eo/vòng hông

• Cải thiện đáp ứng insulin

Berberine và giảm cân

Một số nghiên cứu cho thấy berberine có thể giúp giảm chỉ số khối cơ thể (BMI) và hỗ trợ giảm cân. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu có chất lượng chưa cao và nguy cơ sai lệch lớn.

Hiện tại, chưa có sự đồng thuận y học rõ ràng về hiệu quả giảm cân của berberine, và cần thêm các nghiên cứu chất lượng cao hơn.

Berberine so với Ozempic

Berberine đôi khi được gọi là “Ozempic của tự nhiên”, tuy nhiên sự so sánh này có thể gây hiểu nhầm.

• Ozempic làm chậm quá trình tiêu hóa

• Berberine ảnh hưởng đến cách cơ thể phân giải và sử dụng năng lượng

Không giống Ozempic, berberine là thực phẩm bổ sung và chưa được FDA phê duyệt cho mục đích giảm cân.

Berberine so với Metformin

Metformin là thuốc được FDA phê duyệt trong điều trị đái tháo đường típ 2. Mặc dù berberine cũng có tác dụng hạ đường huyết, nhưng:

• Bằng chứng về hiệu quả của berberine còn hạn chế

• Metformin được chứng minh hiệu quả rõ ràng hơn trong kiểm soát đường huyết

Một số nghiên cứu trên động vật cho thấy berberine hiệu quả hơn trong giảm cholesterol và béo phì, trong khi metformin hiệu quả hơn trong kiểm soát đường huyết.

Tác dụng phụ của Berberine

Berberine nhìn chung an toàn với nhiều người, nhưng có thể gây tác dụng phụ ở một số trường hợp:

Rối loạn tiêu hóa

Có thể gặp táo bón, tiêu chảy hoặc đầy hơi. Các triệu chứng này thường giảm dần trong vòng 4 tuần.

Hạ huyết áp

Tác dụng hạ huyết áp có thể gây nguy hiểm ở một số người nếu huyết áp giảm quá thấp.

Berberine có ảnh hưởng đến gan không?

Các nghiên cứu cho thấy berberine không gây hại cho gan, thậm chí có thể:

• Giảm viêm gan

• Cải thiện bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu

Tuy nhiên, berberine có thể ức chế một số enzyme gan tham gia vào chuyển hóa thuốc, làm thay đổi hiệu quả hoặc tăng nguy cơ tác dụng phụ của thuốc.

Berberine và sức khỏe thận

Một nghiên cứu gần đây cho thấy berberine có thể có lợi cho người mắc bệnh thận bằng cách tác động lên hệ vi khuẩn đường ruột và giảm sản sinh các chất có hại.

Nguồn thực vật giàu Berberine

Berberine có hàm lượng cao trong các loài thực vật sau:

• Hydrastis canadensis (hoàng liên)

• Coptis chinensis (hoàng liên)

• Berberis aquifolium (nho Oregon)

• Berberis vulgaris (hoàng liên gai)

• Berberis aristata (nghệ cây)

Thực phẩm bổ sung Berberine

Berberine hiện được bán không cần kê đơn dưới dạng thực phẩm bổ sung, dùng riêng lẻ hoặc kết hợp với các thảo dược và vi chất khác.

Liều lượng Berberine

Liều lượng thường được khuyến nghị là 250–500 mg, dùng 2–3 lần mỗi ngày. Người dùng nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng.

Ai không nên dùng Berberine?

Berberine có thể không phù hợp trong một số trường hợp, đặc biệt khi:

Phụ nữ mang thai

Dữ liệu cho thấy berberine có thể gây co thắt tử cung, sảy thai và tăng nguy cơ tổn thương ở trẻ sơ sinh.

Tương tác thuốc

Berberine có thể:

• Làm tăng nguy cơ chảy máu khi dùng cùng thuốc chống đông

• Gây hạ đường huyết quá mức khi dùng cùng thuốc điều trị đái tháo đường

Trước phẫu thuật

Nên ngừng berberine 2–3 tuần trước phẫu thuật do ảnh hưởng đến đông máu và đường huyết.

Những điều cần lưu ý về Berberine

Berberine là hợp chất có lịch sử sử dụng lâu đời và tiềm năng hỗ trợ điều trị nhiều bệnh lý. Tuy nhiên, cần thêm nghiên cứu chất lượng cao để xác định rõ hiệu quả và độ an toàn lâu dài.

Giống như các thực phẩm bổ sung khác, người dùng nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng berberine.

Bệnh viện An Sinh (Nguồn tham khảo: WebMD)
Sức khỏe và hạnh phúc của gia đình bạn