Ai cũng có lúc lo lắng, bồn chồn hoặc bứt rứt. Tuy nhiên, nếu cảm giác lo âu, căng thẳng hoặc bất an kéo dài và tái diễn liên tục, bạn có thể đang mắc rối loạn lo âu. Đây không chỉ là sự lo lắng thoáng qua, mà là một tình trạng sức khỏe tâm thần có thể ngày càng trầm trọng theo thời gian nếu không được điều trị.

Các bác sĩ chẩn đoán rối loạn lo âu lan tỏa (GAD) khi người bệnh có các triệu chứng lo âu kéo dài trên 6 tháng, khó kiểm soát và kèm theo ít nhất ba trong số các biểu hiện sau:

• Cáu kỉnh

• Rối loạn giấc ngủ

• Mệt mỏi kéo dài

• Căng cơ

• Khó tập trung

• Bồn chồn, đứng ngồi không yên

Các dạng rối loạn lo âu thường gặp

Ngoài rối loạn lo âu lan tỏa, còn có nhiều dạng rối loạn lo âu khác, bao gồm:

• Chứng sợ khoảng trống

• Rối loạn hoảng sợ

• Rối loạn lo âu chia ly

• Rối loạn lo âu xã hội (ám ảnh sợ xã hội)

• Ám ảnh sợ đặc hiệu

Một người có thể mắc nhiều hơn một dạng rối loạn lo âu cùng lúc.

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ

Nghiên cứu cho thấy rối loạn lo âu có liên quan đến sự kết hợp giữa yếu tố di truyền và môi trường. Tình trạng này có xu hướng di truyền trong gia đình, tương tự như nhiều bệnh lý mạn tính khác.

Rối loạn lo âu có thể khởi phát do:

• Căng thẳng từ một biến cố lớn trong đời

• Sự tích tụ của những áp lực nhỏ hằng ngày

• Các bệnh lý đi kèm như tim mạch, tiểu đường, hen suyễn, rối loạn tuyến giáp

• Sử dụng caffeine, rượu bia

• Tác dụng phụ của một số loại thuốc

Mặc dù nhiều yếu tố có thể gây cảm giác lo âu, mỗi nguyên nhân có thể liên quan đến một chẩn đoán y khoa khác nhau, do đó cần được đánh giá chính xác bởi bác sĩ.

Khi nào cần đi khám bác sĩ?

Một mức độ lo âu nhất định là bình thường. Tuy nhiên, nếu bạn:

• Lo lắng quá mức

• Các triệu chứng nghiêm trọng hoặc kéo dài

• Ảnh hưởng đến sinh hoạt, công việc và các mối quan hệ

➡️ Bạn nên gặp bác sĩ hoặc chuyên gia sức khỏe tâm thần để được tư vấn và điều trị.

Điều trị thường ưu tiên liệu pháp tâm lý, đặc biệt là liệu pháp nhận thức – hành vi. Thuốc điều trị có thể được chỉ định nếu liệu pháp tâm lý chưa mang lại hiệu quả mong muốn.

👉 Trong trường hợp lo âu nghiêm trọng kèm theo nguy cơ gây hại cho bản thân hoặc người khác, hãy tìm kiếm chăm sóc y tế khẩn cấp ngay lập tức.

Những yếu tố sức khỏe có thể gây hoặc làm nặng rối loạn lo âu

1. Các vấn đề tim mạch

Cảm giác hồi hộp, tim đập nhanh, khó thở thường gặp trong các cơn hoảng loạn. Mặc dù không phải là nhồi máu cơ tim, nhưng rối loạn lo âu và bệnh tim mạch có mối liên hệ chặt chẽ.

• Khoảng 5% người trưởng thành ở Mỹ mắc rối loạn lo âu lan tỏa

• Tỷ lệ này tăng lên ở người mắc:

  • Bệnh động mạch vành: 11%

  • Suy tim: 13%

Rối loạn lo âu kéo dài có thể làm tăng nhịp tim, huyết áp, hormone căng thẳng cortisol, từ đó làm tăng nguy cơ bệnh tim mạch theo thời gian.

2. Rượu và chất gây nghiện

Người mắc rối loạn lo âu có nguy cơ lạm dụng rượu hoặc chất kích thích cao gấp 2–3 lần so với dân số chung.

• Rượu có thể kích hoạt các cơn hoảng loạn

• Khoảng 20% người mắc rối loạn lo âu xã hội đồng thời mắc rối loạn lạm dụng rượu hoặc chất gây nghiện

👉 Sự kết hợp này dễ tạo thành vòng luẩn quẩn khó kiểm soát.

3. Caffeine

Caffeine là chất kích thích, có thể:

• Kích hoạt phản ứng “chiến đấu hoặc bỏ chạy”

• Làm nặng triệu chứng lo âu

• Gây mất ngủ, bồn chồn, tim đập nhanh

Đặc biệt, caffeine có thể làm trầm trọng hơn rối loạn hoảng sợ và rối loạn lo âu xã hội.

4. Thuốc điều trị

Một số thuốc có thể gây hoặc làm nặng rối loạn lo âu, bao gồm:

• Thuốc tuyến giáp

• Thuốc điều trị hen suyễn

• Thuốc thông mũi không kê đơn

Ngừng đột ngột một số thuốc an thần như benzodiazepine cũng có thể gây hội chứng cai thuốc với triệu chứng lo âu nặng hơn.

5. Thực phẩm chức năng giảm cân

Nhiều sản phẩm giảm cân OTC có thể gây lo âu do chứa:

• Caffeine liều cao

• Guarana (hàm lượng caffeine rất cao)

• Ephedra (đã bị FDA cấm từ năm 2004 do gây tăng nhịp tim và rối loạn lo âu)

6. Rối loạn tuyến giáp

Tuyến giáp sản xuất hormone điều hòa chuyển hóa và năng lượng.

• Cường giáp có thể gây: hồi hộp, cáu kỉnh, bồn chồn, mất ngủ

• Suy giáp cũng có liên quan đến rối loạn lo âu

Nếu lo âu đi kèm sưng cổ, sụt cân, yếu cơ, mệt mỏi hoặc không chịu được nhiệt, bạn nên xét nghiệm chức năng tuyến giáp.

7. Căng thẳng kéo dài

Căng thẳng và rối loạn lo âu thường song hành với nhau. Căng thẳng:

• Làm khởi phát hoặc làm nặng triệu chứng lo âu

• Dẫn đến hành vi không lành mạnh như hút thuốc, uống rượu, lạm dụng chất kích thích

Các triệu chứng thể chất thường gặp gồm đau đầu, đau bụng, khô miệng, chóng mặt, đổ mồ hôi.

Thông điệp quan trọng

Nếu bạn có các triệu chứng lo âu không rõ nguyên nhân hoặc kéo dài, hãy đi khám để được:

• Tầm soát sức khỏe tổng quát

• Chẩn đoán chính xác

• Điều trị kịp thời

👉 Rối loạn lo âu hoàn toàn có thể điều trị hiệu quả nếu được phát hiện sớm.

Bệnh viện An Sinh (Nguồn tham khảo: EverydayHealth)
Sức khỏe và hạnh phúc của gia đình bạn