Thuốc lá điện tử ngày càng xuất hiện phổ biến trong giới trẻ, đặc biệt ở học sinh, sinh viên, với hình thức hiện đại, nhiều hương vị và dễ mang theo. Nhiều người lầm tưởng sản phẩm này “an toàn” hơn thuốc lá điếu truyền thống. Tuy nhiên, các chuyên gia y tế cảnh báo, thuốc lá điện tử có thể gây tổn thương phổi cấp tính, đặc biệt ở người trẻ chưa có tiền sử bệnh hô hấp.
Theo khuyến cáo của Bộ Y tế Việt Nam, các sản phẩm thuốc lá điện tử chứa nicotine và nhiều hóa chất độc hại, có thể xâm nhập sâu vào phổi, gây viêm, tổn thương phế nang và làm suy giảm chức năng hô hấp.
Thuốc lá điện tử gây tổn thương phổi cấp tính như thế nào?
Khi sử dụng, dung dịch trong thuốc lá điện tử được làm nóng và tạo ra khí dung chứa nicotine, hạt siêu mịn và nhiều hợp chất hóa học độc hại, như formaldehyde, acetaldehyde và kim loại nặng. Những hạt này đi sâu vào đường hô hấp, có thể dẫn đến:
- Viêm đường hô hấp cấp: ho kéo dài, khó thở, đau tức ngực.
- Hội chứng EVALI (E-cigarette or Vaping-Associated Lung Injury): tổn thương phổi cấp tính do hít phải khí dung từ thuốc lá điện tử.
- Suy giảm chức năng phổi và tăng nguy cơ mắc các bệnh hô hấp mạn tính về sau.
Nhiều nghiên cứu quốc tế ghi nhận thanh thiếu niên và người trẻ là nhóm dễ bị tổn thương, bởi phổi và hệ miễn dịch vẫn đang hoàn thiện.
Nhóm đối tượng nguy cơ cao
Người trẻ, đặc biệt học sinh, sinh viên, là nhóm có nguy cơ cao do:
- Khả năng tò mò và thử nghiệm cao: dễ bị hấp dẫn bởi thiết kế bắt mắt và hương vị đa dạng.
- Sử dụng thường xuyên trong môi trường kín: ký túc xá, phòng trọ, quán cà phê… làm tăng nguy cơ tích tụ hóa chất trong phổi.
- Thiếu nhận thức về nguy cơ sức khỏe: nhiều người nghĩ rằng “hơi nước” không gây hại như khói thuốc lá truyền thống.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới, việc hít phải khí dung từ thuốc lá điện tử cũng giống như tiếp xúc với khói thuốc thụ động, gây tổn thương phổi và làm tăng nguy cơ bệnh tim mạch.
Khuyến cáo từ ngành y tế
Để bảo vệ sức khỏe người trẻ, các chuyên gia y tế khuyến cáo:
- Không sử dụng, mua bán, tàng trữ hoặc thử nghiệm thuốc lá điện tử dưới bất kỳ hình thức nào, vì hiện đang bị cấm tại Việt Nam theo pháp luật.
• Gia đình và nhà trường cần nâng cao nhận thức cho thanh thiếu niên về nguy cơ tổn thương phổi và tác hại của nicotine.
• Tăng cường giáo dục về phòng chống tác hại của thuốc lá trong các chương trình sức khỏe học đường.
• Xây dựng môi trường sống không khói thuốc, hạn chế tối đa tiếp xúc với khí dung từ các sản phẩm này.
• Phát hiện và báo cáo kịp thời các hành vi kinh doanh trái phép hoặc sử dụng thuốc lá điện tử.
Việc nhận thức rõ nguy cơ tổn thương phổi cấp tính từ thuốc lá điện tử là cần thiết để bảo vệ sức khỏe, giúp người trẻ duy trì sự phát triển bình thường của hệ hô hấp và ngăn ngừa những hậu quả lâu dài.
