Theo số liệu từ Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP.HCM (HCDC), trong tuần 40 vừa qua, toàn thành phố ghi nhận hơn 34.600 ca mắc bệnh viêm đường hô hấp cấp, tăng hơn 64% so với trung bình 4 tuần trước đó. Trong đó, các ca bệnh cúm mùa đang có chiều hướng gia tăng mạnh mẽ. Đáng lo ngại, nhiều người bệnh vẫn nhầm lẫn giữa cúm và cảm lạnh, tự ý tìm kiếm cúm uống thuốc gì rồi mua thuốc kháng sinh về tự điều trị, khiến cơ thể suy kiệt và bỏ qua các dấu hiệu cảnh báo bệnh nặng.

Nhầm cúm với cảm lạnh: Dễ bỏ qua dấu hiệu bệnh nặng

ThS.BS.CKII Trần Minh Trúc Hằng, khoa Khám bệnh, Bệnh viện Đa khoa An Sinh, cho biết cảm lạnh và cúm thường bị nhầm lẫn do cùng gây triệu chứng đường hô hấp. Tuy nhiên, hai bệnh khác nhau về tác nhân gây bệnh, biểu hiện lâm sàng và nguy cơ biến chứng:

“Cảm lạnh thường do Rhinovirus hoặc Enterovirus gây ra, với các triệu chứng như sổ mũi, ho, đau họng và thường tự khỏi sau 7–10 ngày. Trong khi đó, cúm do virus Influenza gây ra, phổ biến thuộc nhóm A và B. Ngoài ho, sổ mũi, nghẹt mũi, người mắc cúm có thể sốt, đau đầu, đau nhức cơ thể và mệt mỏi rõ rệt. Bệnh thường cải thiện sau khoảng một tuần, song thời gian hồi phục có thể kéo dài tùy thể trạng và diễn biến bệnh.”

Cúm mùa là bệnh truyền nhiễm cấp tính đường hô hấp thường gặp, do virus cúm A, B, C gây nên.

Cúm triệu chứng và các nhóm đối tượng có nguy cơ biến chứng cao

Không đơn thuần chỉ là hắt hơi, sổ mũi như cảm thông thường, cúm mùa có thể nhanh chóng tấn công sâu vào nhu mô phổi và hệ tim mạch. Đánh giá về mức độ nguy hiểm của bệnh, bác sĩ Hằng cảnh báo:

“Cúm có thể gây biến chứng như viêm phổi, viêm xoang cấp và các tình trạng nhiễm trùng nghiêm trọng. Nguy cơ diễn tiến nặng cao hơn ở trẻ nhỏ, người cao tuổi và người mắc bệnh nền như đái tháo đường, bệnh tim mạch, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), hen phế quản. Người đang hóa trị ung thư, ghép tạng hoặc lọc máu cũng cần đặc biệt thận trọng.”

Giải tỏa hiểu lầm: Cúm lây qua đường nào? Có phải do dầm mưa, nằm máy lạnh?

Rất nhiều người vẫn lầm tưởng rằng thời tiết lạnh, việc dầm mưa hoặc ngủ phòng máy lạnh là nguyên nhân trực tiếp gây bệnh cúm mùa. Đính chính về cơ chế gây bệnh, Bác sĩ Trúc Hằng phân tích rõ:

“Một hiểu lầm thường gặp là cho rằng dầm mưa, nằm máy lạnh hoặc tiếp xúc trực tiếp với thời tiết lạnh sẽ gây cúm. Thực tế, cúm mùa là bệnh truyền nhiễm do virus gây ra. Thời tiết và những thay đổi trong sinh hoạt có thể trùng với thời điểm virus lưu hành nhiều hơn, nhưng bản thân việc dầm mưa hay nằm máy lạnh không trực tiếp tạo ra virus cúm.”

Bác sĩ Hằng cho biết thêm: Virus cúm lây chủ yếu qua đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện, phát tán các giọt bắn chứa virus. Bệnh cũng có thể lây khi tiếp xúc với bàn tay hoặc bề mặt nhiễm virus rồi đưa lên mắt, mũi, miệng. Trẻ em trong độ tuổi đi học dễ mắc bệnh do thường xuyên tiếp xúc với nhiều người tại trường học và trong gia đình.

Khi xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ mắc bệnh như sốt, ho, đau họng hay sổ mũi, người bệnh nên chủ động đeo khẩu trang, hạn chế tiếp xúc gần với người khác và đến cơ sở y tế để được tư vấn điều trị kịp thời.

Cúm uống thuốc gì? Sai lầm tai hại khi tự ý dùng kháng sinh

Khi bị sốt cúm, phản xạ đầu tiên của nhiều người là chạy ra nhà thuốc mua kháng sinh liều cao. Đây là một sai lầm phổ biến và nguy hiểm. Giải đáp về việc người mắc cúm uống gì cho đúng, Bác sĩ Hằng khuyến cáo:

“Người dân không nên tự ý dùng kháng sinh khi mắc cúm. Thuốc này không có tác dụng tiêu diệt virus cúm, chỉ được dùng khi có chỉ định điều trị nhiễm khuẩn hoặc bội nhiễm vi khuẩn. Sử dụng kháng sinh không đúng cách có thể làm gia tăng tình trạng kháng thuốc.”

Bác sĩ Hằng nhấn mạnh: Đặc biệt, trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có bệnh nền nên thăm khám sớm khi có triệu chứng nghi cúm để được đánh giá nguy cơ và xử trí kịp thời. Cần đến cơ sở y tế ngay nếu xuất hiện khó thở, đau ngực, rối loạn ý thức hoặc tình trạng sức khỏe xấu đi nhanh chóng. Người có triệu chứng như sốt, ho, đau họng hoặc sổ mũi nên đeo khẩu trang, hạn chế tiếp xúc gần với người khác để tránh lây bệnh cho gia đình và cộng đồng.

Các biện pháp phòng ngừa cúm mùa và lưu ý về vắc xin cúm

Để hạn chế tối đa nguy cơ lây nhiễm dịch cúm, mỗi người cần duy trì các thói quen vệ sinh đơn giản nhưng hiệu quả: rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, che miệng và mũi khi ho hoặc hắt hơi, khử khuẩn các bề mặt tiếp xúc và giữ không gian sống luôn thông thoáng.

Theo WHO, tiêm phòng vắc xin cúm cung cấp hiệu lực bảo vệ người tiêm khỏi nguy cơ mắc cúm đến 90%, đồng thời giảm tỷ lệ tử vong do cúm đến 80%.

Song song với các biện pháp vệ sinh phòng bệnh, việc chủ động tiêm ngừa vắc xin cúm mùa hàng năm là “lá chắn” bảo vệ tối ưu. Chia sẻ về hiệu quả của vắc xin, Bác sĩ Hằng lưu ý:

“Tiêm vaccine không đồng nghĩa với việc được bảo vệ tuyệt đối trước mọi chủng virus cúm. Người đã tiêm vẫn có thể mắc bệnh, nhưng vaccine giúp giảm nguy cơ bệnh nặng và biến chứng. Hiệu quả bảo vệ còn phụ thuộc vào mức độ tương đồng giữa chủng virus lưu hành với chủng virus trong vaccine, cũng như khả năng đáp ứng miễn dịch của từng người.”

Chủ động bảo vệ sức khỏe hệ hô hấp trong mùa dịch cúm mùa bằng việc tiêm vắc xin phòng bệnh hằng năm, giữ vệ sinh thân thể và thăm khám sớm tại Bệnh viện Đa khoa An Sinh khi có các dấu hiệu nghi ngờ để được bác sĩ chẩn đoán và điều trị đúng cách.

Nguồn tham khảo

1. VnExpress (2026). Nhầm cúm với cảm lạnh, dễ bỏ qua dấu hiệu bệnh nặng. Lấy từ VnExpress.
2. Báo Lao Động (2026). Cúm mùa gia tăng tại TPHCM: Cảnh giác nguy cơ biến chứng nặng. Lấy từ Báo Lao Động.
3. Báo Dân Trí (2026). TPHCM ghi nhận hàng trăm ca cúm trong tuần: Cảnh báo nhầm lẫn tai hại. Lấy từ Báo Dân Trí.
4. Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP.HCM (HCDC). Báo cáo tình hình dịch bệnh truyền nhiễm tuần 40.